Autor: Kancelaria PLA.partners
Celowe szerzenie nieprawdziwych informacji o firmie, nakłanianie jej klientów do zerwania kontraktów i podbieranie kluczowych pracowników to nie tylko problem wizerunkowy. W określonych warunkach każde z tych działań stanowi czyn nieuczciwej konkurencji i uruchamia pełen arsenał roszczeń cywilnych. PLA.partners reprezentuje przedsiębiorców zarówno po stronie atakowanych, jak i tych, którym zarzuca się takie działania.
Szczegółowe omówienie tego zagadnienia, wraz z analizą konkretnych instrumentów prawnych, znajdziesz w artykule Czarny PR i nieuczciwa konkurencja – jak bronić firmy na blogu PLA.partners.
Kiedy oczernianie firmy staje się czynem zabronionym przez prawo konkurencji
Nie każda niepochlebna opinia o firmie narusza prawo konkurencji. Granica przebiega tam, gdzie pojawia się kontekst rynkowy: sprawca jest przedsiębiorcą lub działa na jego zlecenie, a celem ataku jest uzyskanie przewagi konkurencyjnej. W takim układzie rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji o rywalach, ich produktach, cenach, warunkach pracy czy sytuacji finansowej spełnia przesłanki czynu nieuczciwej konkurencji. Oczernianie w tym ujęciu nie ogranicza się do kłamstw, obejmuje też półprawdy i dobrane selektywnie, zniekształcające rzeczywistość fakty.
Czym różni się informacja nieprawdziwa od wprowadzającej w błąd
Dwie kategorie działań są traktowane oddzielnie i obie podlegają ochronie. Informacja nieprawdziwa to po prostu fakt niezgodny z rzeczywistością, np. twierdzenie, że firma ma zadłużenie, którego nie ma. Informacja wprowadzająca w błąd jest formalnie zgodna z faktami, lecz dobrana lub zestawiona tak, że odbiorca wyciąga błędny wniosek. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że w praktyce sporów to właśnie ta druga kategoria jest trudniejsza do wykazania, ale też trudniejsza do obronienia przez sprawcę, bo nie chroni go argument, że „mówił prawdę”.
Czy opinia w internecie lub recenzja może być czynem nieuczciwej konkurencji
Co do zasady, opinie konsumenckie i recenzje korzystają z szerokiej ochrony wypowiedzi. Problem pojawia się wtedy, gdy stojący za nimi podmiot jest konkurentem lub działa na jego zlecenie albo gdy treść zawiera elementy faktograficzne, które są nieprawdziwe lub zniekształcone. Zorganizowana kampania fałszywych recenzji, koordynowana przez lub na rzecz konkurenta, może w całości podlegać kwalifikacji jako czyn nieuczciwej konkurencji. Każdą taką sytuację należy analizować indywidualnie, bo granica między ochroną wypowiedzi a bezprawnym atakiem nie jest oczywista.
Podbieranie pracowników i nakłanianie do zerwania kontraktów – gdzie jest granica
Samo rekrutowanie pracowników czy oferowanie im lepszych warunków jest w gospodarce rynkowej legalne. Czyn nieuczciwej konkurencji pojawia się wtedy, gdy dochodzi do nakłaniania pracownika lub kontrahenta do niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków umownych w celu przysporzenia korzyści sobie lub innym osobom albo wyrządzenia szkody przedsiębiorcy. Kluczowy jest element nakłaniania do naruszenia umowy, nie sam fakt przejścia pracownika. W praktyce ta granica bywa rozmyta, szczególnie gdy odchodzący menedżer aktywnie „ciągnie za sobą” klientów lub podwładnych.
Jakie roszczenia przysługują firmie, gdy doszło do czynu nieuczciwej konkurencji
Poszkodowany przedsiębiorca może żądać zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia skutków naruszenia, złożenia oświadczeń o odpowiedniej treści i formie, naprawienia wyrządzonej szkody oraz wydania nienależnych korzyści. W sprawach najpoważniejszych dodatkowym narzędziem jest odpowiedzialność karna. Połączenie tych roszczeń z wnioskiem o zabezpieczenie pozwala zatrzymać trwające działania już na etapie postępowania, bez czekania na prawomocny wyrok.
Jak zabezpieczyć firmę przed atakiem nieuczciwej konkurencji, zanim do niego dojdzie
Prewencja jest tańsza niż spór. Należy zadbać o odpowiednie klauzule zakazu konkurencji i poufności w umowach z pracownikami oraz kontrahentami, o właściwe zabezpieczenie bazy klientów i danych handlowych jako tajemnicy przedsiębiorstwa, a także o możliwość dokumentowania aktywności kluczowych osób w wrażliwym momencie odejścia. PLA.partners wskazuje, że firmy, które trafnie zidentyfikowały ryzyko i zadbały o dokumentację przed konfliktem, mają statystycznie lepszą pozycję w ewentualnym sporze.
Skutki prawne i biznesowe dla firmy
- Czyn nieuczciwej konkurencji otwiera roszczenie o zaniechanie, odszkodowanie i wydanie bezpodstawnych korzyści.
- Fałszywe recenzje zorganizowane przez konkurenta mogą uzasadniać zarówno pozew cywilny, jak i zawiadomienie do organów ścigania.
- Kampania czarnego PR, jeśli wpłynęła na decyzje kontrahentów, może być podstawą do żądania naprawienia szkody majątkowej.
- Nakłanianie do zerwania umów naraża sprawcę na odpowiedzialność za każdą umowę, co do której doszło do naruszenia.
- Brak klauzul ochronnych w umowach z pracownikami i partnerami drastycznie ogranicza możliwości dochodzenia roszczeń.
Możliwe działania – plan dla właściciela lub zarządu
- Zidentyfikować i zabezpieczyć dowody: zrzuty ekranu, archiwizację stron, zeznania świadków, dokumentację kontaktów sprawcy z klientami.
- Ocenić, czy sprawca spełnia przesłankę przedsiębiorcy lub działa na jego zlecenie.
- Rozważyć równoległe skierowanie roszczeń z tytułu dóbr osobistych oraz nieuczciwej konkurencji, bo obie podstawy mogą działać łącznie.
- Złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia, jeśli działania trwają i każda zwłoka pogłębia szkodę.
- Sprawdzić, czy umowy z pracownikami i partnerami zawierają skuteczne klauzule zakazujące działania na szkodę firmy.
- Skonsultować możliwość zgłoszenia do organów ścigania, jeśli czyn ma charakter kryminalny.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
