Pełnienie funkcji w zarządzie spółki kapitałowej wiąże się nie tylko z odpowiedzialnością cywilnoprawną wobec wierzycieli spółki, lecz także z osobistą odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe. Zakres tej odpowiedzialności jest szeroki, a możliwości jej uniknięcia ograniczone. Eksperci PLA.partners wskazują, że wielu członków zarządu nie zdaje sobie sprawy z rzeczywistych rozmiarów tego ryzyka, dopóki nie stają się adresatem decyzji organu podatkowego.
Co jest zaległością podatkową spółki?
Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności, a także niezapłacona w terminie zaliczka na podatek lub rata podatku. Zaległością jest też należność podatkowa, zaliczka lub rata podatku niewpłacona w terminie przez płatnika lub inkasenta. Zaległością będzie również uprzednio zwrócona przez organ lub zaliczona na poczet innych zaległości nadpłata lub zwrot podatku, podlegające zwrotowi bez wezwania organu podatkowego.
Kiedy organ podatkowy może sięgnąć do majątku członka zarządu?
Odpowiedzialność solidarna członków zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej aktualizuje się, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Do ustalenia tej odpowiedzialności konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej przez właściwy organ podatkowy. Postępowanie to nie może zostać wszczęte przed upływem terminu płatności zobowiązania podatkowego ani przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, zwraca uwagę, że odpowiedzialność solidarna obejmuje wyłącznie zaległości, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez danego członka zarządu obowiązków, nie zaś całość długów podatkowych spółki niezależnie od okresu ich powstania.
Jaki jest zakres odpowiedzialności – co obejmuje?
Zakres jest szeroki. Obejmuje nie tylko niezapłacone podatki, ale też podatki pobrane a niewpłacone przez podatnika, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz ich oprocentowanie, a także koszty postępowania egzekucyjnego. Odpowiedzialność rozciąga się ponadto na odsetki za zwłokę naliczone po dniu wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność członka zarządu.
Jak można uniknąć odpowiedzialności za zaległości podatkowe?
Odpowiedzialność nie wystąpi, jeżeli we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Odpowiedzialność nie dotyczy też sytuacji, gdy niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło bez winy członka zarządu. Eksperci PLA.partners wskazują, że organ podatkowy co do zasady bada te przesłanki z urzędu w toku postępowania, niemniej w orzecznictwie pojawia się podejście przenoszące ciężar dowodu na członka zarządu. Warto przygotować dokumentację wskazującą na brak zawinienia lub na terminowe złożenie wniosku o upadłość. Podział kompetencji wewnątrz zarządu nie stanowi podstawy do wyłączenia odpowiedzialności solidarnej.
Czy likwidacja spółki chroni przed odpowiedzialnością za zaległości podatkowe?
Nie. Likwidacja spółki nie blokuje możliwości prowadzenia egzekucji zobowiązań podatkowych wobec byłych członków zarządu. Za zobowiązania podatkowe powstałe po likwidacji spółki, jak też za zaległości, których termin płatności upływał po likwidacji, odpowiadają osoby pełniące obowiązki członka zarządu w momencie likwidacji. W takim wypadku nie jest konieczne wydanie decyzji w stosunku do likwidowanej spółki.
Kiedy przedawnia się odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe?
Decyzja ustalająca odpowiedzialność nie może zostać wydana, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Po wydaniu decyzji zobowiązanie z niej wynikające przedawnia się po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została doręczona. Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że nowy termin biegnie ponownie przez 3 lata.
Jakie są skutki prawne i biznesowe dla klienta?
- Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki jest solidarna i obejmuje cały majątek osobisty członka zarządu.
- Zakres odpowiedzialności dotyczy zaległości z okresu pełnienia obowiązków, nie całości długu podatkowego spółki.
- Likwidacja spółki nie eliminuje ryzyka odpowiedzialności podatkowej.
- Terminowe złożenie wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego to kluczowe przesłanki wyłączające odpowiedzialność.
- Podział kompetencji wewnątrz zarządu nie chroni poszczególnych członków.
- Termin przedawnienia dla wydania decyzji wynosi 5 lat od końca roku, w którym powstała zaległość.
Możliwe działania – plan dla członka zarządu i właściciela
- Bieżące monitorowanie terminowości regulowania zobowiązań podatkowych spółki.
- Ocena kondycji finansowej spółki pod kątem przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość.
- Dokumentowanie procesu decyzyjnego w sprawach podatkowych na wypadek postępowania organu.
- Weryfikacja, czy w przypadku toczących się zaległości nie upłynął termin przedawnienia odpowiedzialności.
- Analiza, czy likwidacja spółki w danej sytuacji faktycznie eliminuje ryzyko, czy jedynie przesuwa moment jego realizacji.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
