Odpowiedzialność karna menedżera spółki – za co grozi postępowanie karne?

Zarządzanie spółką wiąże się nie tylko z ryzykiem odpowiedzialności cywilnoprawnej i podatkowej. Część zaniechań lub działań sprzecznych z prawem może skutkować postępowaniem karnym wobec menedżera, przy czym rozumieć tu należy nie tylko członków zarządu, lecz szerzej: wszystkie osoby uprawnione do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji, w tym likwidatorów, prokurentów i pełnomocników. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że świadomość tego wymiaru odpowiedzialności jest często niewystarczająca, a błędy popełnione bez świadomości ich prawnokarnych konsekwencji nie stanowią automatycznie okoliczności wyłączających winę.

Za co menedżer spółki może odpowiadać karnie?

Zakres przestępstw, za które menedżer może ponieść odpowiedzialność karną, jest szeroki. Obejmuje przede wszystkim:

• niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki pomimo zaistnienia warunków uzasadniających upadłość,
• ogłoszenie nieprawdziwych danych albo przedstawienie nieprawdziwych danych organom spółki, instytucjom publicznym lub osobom powołanym do rewizji,
• działanie na szkodę spółki przez nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, gdy skutkuje to wyrządzeniem spółce znacznej szkody majątkowej,
• wyrządzenie szkody wierzycielom spółki przez bezprawne działania przy podziale majątku spółki.

Jakie przestępstwa wiążą się ze stosunkami wewnętrznymi w spółce?

Odrębną kategorię stanowią przestępstwa dotyczące stosunków wewnętrznych. Należą do nich między innymi bezprawne ujawnienie tajemnicy spółki lub jej wykorzystanie na własną albo cudzą korzyść. Odpowiedzialność karna grozi też za dopuszczenie do nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych lub za niesporządzanie wymaganych sprawozdań finansowych.

Jakie inne przestępstwa powszechne mogą dotyczyć menedżera?

Poza przepisami dotyczącymi spółek, menedżer może odpowiadać za przestępstwa powszechne określone w kodeksie karnym oraz w przepisach podatkowych i ubezpieczeniowych. W praktyce najczęściej pojawia się odpowiedzialność karnoskarbowa za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych spółki lub za składanie nierzetelnych deklaracji podatkowych, a także odpowiedzialność za wyłudzenie kredytu lub nienależne świadczenie z instytucji finansowej.

Jakie są skutki skazania za przestępstwo menedżerskie?

Skazanie za przestępstwo menedżerskie może skutkować nie tylko karą pozbawienia wolności lub karą grzywny. W zależności od rodzaju przestępstwa sąd może orzec zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, zakaz pełnienia funkcji w organach spółek lub zakaz wykonywania określonego zawodu. Orzeczenie zakazu pełnienia funkcji w organach spółek może w praktyce wykluczyć skazanego z życia korporacyjnego na określony czas. Eksperci PLA.partners wskazują, że skutki te mogą mieć znacznie poważniejsze konsekwencje dla kariery i działalności zawodowej menedżera niż sama kara zasadnicza.

Czy spółka może odpowiadać za czyny menedżera?

Odrębną kwestią jest odpowiedzialność podmiotów zbiorowych. Przepisy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary przewidują możliwość nałożenia sankcji finansowych na spółkę jako podmiot zbiorowy, jeżeli jej korzyść lub czyn popełniony przez osobę działającą w jej imieniu lub interesie spełnia warunki określone w przepisach. Oznacza to, że czyn menedżera może rodzić jednocześnie odpowiedzialność karną osoby fizycznej i sankcje administracyjne wobec spółki.

Jakie są skutki prawne i biznesowe dla klienta?

• Odpowiedzialność karna menedżera obejmuje nie tylko członków zarządu, lecz wszystkich uprawnionych do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji.
• Niezłożenie wniosku o upadłość w terminie jest przestępstwem, nie tylko podstawą odpowiedzialności cywilnoprawnej.
• Działanie na szkodę spółki przez nadużycie uprawnień może skutkować odpowiedzialnością karną niezależnie od intencji sprawcy.
• Skazanie może wiązać się z zakazem pełnienia funkcji w organach spółek, co wyklucza z działalności menedżerskiej.
• Odpowiedzialność karnoskarbowa za zaległości podatkowe jest realna i niezależna od odpowiedzialności cywilnoprawnej.

Możliwe działania – plan dla zarządu i właściciela

• Monitorowanie bieżącej sytuacji finansowej spółki pod kątem terminowego zgłaszania wniosku o upadłość.
• Dokumentowanie procesów decyzyjnych w sprawach majątkowych, podatkowych i korporacyjnych.
• Weryfikacja rzetelności ksiąg rachunkowych i sprawozdań finansowych.
• Analiza potencjalnych ryzyk karnoskarbowych związanych z rozliczeniami podatkowymi spółki.
• Wdrożenie wewnętrznych mechanizmów compliance zapobiegających naruszeniom przepisów prawa.

Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners

Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.