Wielu przedsiębiorców zawiera małżeńskie umowy majątkowe wprowadzające rozdzielność majątkową, licząc na ochronę majątku współmałżonka przed skutkami niepowodzeń biznesowych. W stosunkach z wierzycielami cywilnymi rozdzielność majątkowa rzeczywiście ogranicza egzekucję z majątku wspólnego. Jednak wobec organów podatkowych sytuacja jest zasadniczo inna. Skarb Państwa dysponuje znacznie dalej idącymi uprawnieniami wynikającymi z przepisów Ordynacji podatkowej. Eksperci PLA.partners regularnie doradzają właścicielom firm w zakresie rzeczywistych granic ochrony majątkowej małżonka przedsiębiorcy.
Jak wygląda odpowiedzialność małżonka przy wspólności majątkowej?
Jeżeli małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, zaległości podatkowe przedsiębiorcy mogą być egzekwowane z majątku wspólnego małżonków, a nie tylko z majątku osobistego podatnika. Przepisy Ordynacji podatkowej wprost dopuszczają prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego, gdy zobowiązanie podatkowe powstało w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że właśnie ta możliwość jest najczęstszym zaskoczeniem dla małżonków przedsiębiorców, którzy zakładali, że wspólny majątek jest bezpieczny.
Czy rozdzielność majątkowa powstała w trakcie małżeństwa chroni przed egzekucją podatkową?
Tylko częściowo i z istotnymi ograniczeniami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej w trakcie małżeństwa nie działa wstecz wobec organów podatkowych w takim samym zakresie, jak działa wobec wierzycieli cywilnych. Przepisy Ordynacji podatkowej przyznają organom podatkowym prawo do egzekucji z majątku, który był wspólny przed ustanowieniem rozdzielności, w odniesieniu do zaległości podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności. Oznacza to, że intercyza zawarta po powstaniu zaległości podatkowej lub w trakcie narastania zadłużenia może nie zapewnić oczekiwanej ochrony.
Czy rozdzielność majątkowa obowiązująca od początku małżeństwa chroni skuteczniej?
Tak, jednak z zastrzeżeniami. Jeżeli małżonkowie przez cały czas trwania małżeństwa pozostawali w rozdzielności majątkowej, przepisy nie przewidują możliwości egzekucji zaległości podatkowych przedsiębiorcy z majątku osobistego małżonka. Ochrona ta dotyczy jednak wyłącznie majątku osobistego małżonka, nie zaś ewentualnych składników, które mogłyby być uznane za współwłasność lub wchodzić w skład innej wspólnoty majątkowej.
Kiedy możliwa jest egzekucja z majątku osobistego małżonka?
Szczególna sytuacja zachodzi wtedy, gdy małżonek przedsiębiorcy pomagał przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują, że w takim przypadku organy podatkowe mogą sięgnąć do majątku osobistego małżonka, niezależnie od obowiązującego ustroju majątkowego. Zakres tego ryzyka zależy od charakteru i zakresu pomocy udzielanej przez małżonka, co w praktyce bywa przedmiotem sporów z organami podatkowymi.
Jak rozwód wpływa na odpowiedzialność małżonka za zaległości podatkowe?
Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód nie eliminuje automatycznie odpowiedzialności wynikającej z przepisów podatkowych w odniesieniu do zaległości powstałych w czasie trwania wspólności. Majątek, który trafił do byłego małżonka w toku podziału majątku, może nadal podlegać ograniczeniom wynikającym z roszczeń organów podatkowych, jeżeli zaległości powstały przed podziałem majątku.
Dlaczego sama intercyza może nie wystarczać?
Intercyza skutecznie rozdziela majątek w stosunkach między małżonkami i wobec wierzycieli cywilnych. Ordynacja podatkowa przewiduje jednak własne zasady, które mogą przełamywać cywilnoprawne ustalenia małżonków. Eksperci PLA.partners wskazują, że ochrona majątkowa małżonka przedsiębiorcy wymaga analizy zarówno przepisów prawa rodzinnego i majątkowego, jak i przepisów podatkowych, a sama intercyza jest tylko jednym z elementów kompleksowej struktury ochronnej.
Jakie są skutki prawne i biznesowe dla klienta?
- Wspólność majątkowa małżonków oznacza, że zaległości podatkowe przedsiębiorcy mogą być egzekwowane z majątku wspólnego.
- Intercyza zawarta po powstaniu zaległości może nie chronić majątku, który był wcześniej wspólny.
- Rozdzielność od początku małżeństwa daje szerszą ochronę, lecz nie jest absolutna.
- Pomoc małżonka przy prowadzeniu działalności może skutkować egzekucją z jego majątku osobistego.
- Rozwód nie eliminuje odpowiedzialności za zaległości powstałe w czasie trwania wspólności.
Możliwe działania – plan dla przedsiębiorcy i małżonka
- Analiza obowiązującego ustroju majątkowego pod kątem ryzyk podatkowych.
- Ocena, czy i kiedy intercyza może zostać skutecznie wprowadzona z perspektywy ochrony majątkowej.
- Weryfikacja, czy małżonek uczestniczy w działalności przedsiębiorcy w sposób mogący generować odpowiedzialność z jego majątku osobistego.
- Kompleksowe planowanie struktury majątkowej z uwzględnieniem zarówno prawa rodzinnego, jak i przepisów podatkowych.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
