Czy umowy, licencje i koncesje przechodzą automatycznie przy połączeniu spółek?

Sukcesja generalna przy połączeniu spółek to zasada, która z perspektywy właściciela lub zarządu brzmi uspokajająco: wszystko przechodzi na nową spółkę z mocy prawa. W praktyce jednak ta zasada ma granice. Eksperci PLA.partners wskazują, że analiza umów, zezwoleń i decyzji administracyjnych powinna być jednym z pierwszych kroków przed uruchomieniem procesu łączenia.

Na czym polega sukcesja generalna przy łączeniu spółek?

Zasada kontynuacji, czyli sukcesji generalnej, oznacza, że spółka przejmująca lub nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Dzieje się to z mocy prawa, bez konieczności zawierania odrębnych umów cesji czy uzyskiwania zgód kontrahentów. Zasada ta ma zapewniać ciągłość działalności. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, podkreśla jednak, że sukcesja generalna nie jest zasadą bezwzględną i ma obszary, w których jej działanie może być ograniczone lub wyłączone.

Czy wszystkie umowy automatycznie przechodzą na spółkę przejmującą?

Co do zasady tak, jednak umowy mogą zawierać postanowienia, które wyłączają lub ograniczają tę zasadę. Najczęstszym przykładem są klauzule zmiany kontroli lub klauzule wymagające zgody drugiej strony umowy na przejście praw i obowiązków. Jeżeli taka klauzula istnieje w umowie, a zgoda nie zostanie uzyskana, kontrahent może mieć prawo do wypowiedzenia umowy. Szczególnie istotne są w tym zakresie umowy kredytowe, leasingowe i umowy kluczowych kontrahentów.

Czy koncesje i zezwolenia przechodzą na spółkę przejmującą?

Z dniem połączenia na spółkę przejmującą albo nowo zawiązaną przechodzą co do zasady koncesje, zezwolenia oraz ulgi przyznane spółce przejmowanej. Jednak ta zasada nie ma charakteru bezwzględnego. Przepisy szczególne lub sama decyzja administracyjna mogą stanowić, że dana koncesja lub zezwolenie nie przechodzi automatycznie. Dotyczy to w szczególności zezwoleń, których udzielenie było uzależnione od indywidualnych cech podmiotu.

Jakie zezwolenia i licencje mogą nie przejść przy połączeniu?

Ograniczenia lub wyłączenia sukcesji mogą dotyczyć przede wszystkim:

• zezwoleń o charakterze osobistym, uzależnionych od kwalifikacji lub statusu konkretnego podmiotu,
• koncesji z branż regulowanych, gdzie zmiana podmiotu uprawnionego wymaga odrębnego postępowania,
• licencji wyłącznych, w których umowa licencyjna przewiduje zakaz cesji lub wymóg zgody licencjodawcy,
• decyzji administracyjnych, których treść wprost wyłącza możliwość przejścia na inny podmiot.

Eksperci PLA.partners zalecają przeprowadzenie audytu decyzji administracyjnych i kluczowych licencji przed uruchomieniem procesu łączenia, nie w jego trakcie.

Jak długo trwa łączenie spółek i co może je wydłużyć?

Połączenie spółek to proces, który może trwać kilka miesięcy. Czas trwania zależy od konieczności uzyskania zgód kontrahentów wynikającej z klauzul umownych, czasu wyznaczonego przez sąd rejestrowy na sporządzenie opinii biegłego rewidenta (maksymalnie dwa miesiące) oraz czasu oczekiwania na wpis połączenia do rejestru. Jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą zgodę na procedurę uproszczoną, możliwe jest pominięcie etapu badania przez biegłego rewidenta, co skraca cały proces.

Czy przy połączeniu transgranicznym sukcesja działa tak samo?

Transgraniczne łączenie jest możliwe, gdy co najmniej dwie łączące się spółki zostały utworzone zgodnie z prawem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. W takim połączeniu prawa i obowiązki spółek uczestniczących przechodzą co do zasady, jednak zakres sukcesji weryfikuje się przez pryzmat prawa właściwego dla każdego z uczestniczących podmiotów. W połączeniach transgranicznych ryzyko nieciągłości umów i zezwoleń jest wyższe ze względu na odmienność systemów prawnych.

Jakie są skutki prawne i biznesowe dla klienta?

• Sukcesja generalna obejmuje prawa i obowiązki z umów, lecz klauzule umowne mogą wyłączać automatyczne przejście konkretnych kontraktów.
• Konieczność uzyskania zgód banków i kluczowych kontrahentów może wydłużyć proces o kilka miesięcy.
• Brak identyfikacji ograniczeń w umowach może skutkować wypowiedzeniem kluczowych kontraktów po dniu połączenia.
• Część koncesji i zezwoleń może wymagać odrębnego postępowania administracyjnego po połączeniu.
• Pominięcie audytu przed połączeniem przenosi ryzyko na etap, gdy zmiany są trudniejsze lub niemożliwe.

Możliwe działania – plan dla właściciela i zarządu

• Audyt kluczowych umów pod kątem klauzul dotyczących zmiany kontroli i wymogów zgody kontrahenta.
• Identyfikacja umów kredytowych i leasingowych oraz wczesny kontakt z bankami i leasingodawcami.
• Przegląd posiadanych koncesji, zezwoleń i licencji pod kątem ich charakteru i warunków przejścia.
• Analiza decyzji administracyjnych stanowiących podstawę działalności łączących się spółek.
• Ocena, które ograniczenia sukcesji mogą mieć istotny wpływ na działalność i planowanie działań zaradczych.
• Włączenie wyników audytu do harmonogramu procesu i budżetu czasu dla całego projektu.

Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners

Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.