Autor: Kancelaria PLA.partners
Rola fundatora w fundacji rodzinnej jest wyjątkowa. To fundator nadaje fundacji cel, projektuje jej statut, decyduje o kręgu beneficjentów i ustala politykę świadczeń. Te decyzje są zapisywane w sposób trwały i wpływają na funkcjonowanie fundacji przez kolejne pokolenia. Z tego powodu odpowiedź na pytanie, kto może być fundatorem, ma znaczenie nie tylko formalne, lecz strategiczne. Kancelaria PLA.partners doradza klientom prywatnym, jak dobrać fundatora w sposób spójny z celem rodziny biznesowej i obrazem majątkowym, który ma być chroniony.
Fundator jako osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych
Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Inaczej niż w przypadku spółek czy klasycznych fundacji, fundatorem fundacji rodzinnej nie może być spółka, fundacja, stowarzyszenie ani inna jednostka organizacyjna. Ten parametr odzwierciedla osobisty charakter fundacji rodzinnej, jako instytucji wyrażającej wolę konkretnej osoby co do losu jej majątku w długiej perspektywie czasowej.
Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że ta cecha sprawia, iż dobór fundatora jest decyzją na pokolenia. Jego wola jest punktem odniesienia dla działania fundacji nawet po jego śmierci, dlatego osoba fundatora powinna być świadoma znaczenia tej decyzji.
Akt założycielski albo testament, dwie drogi ustanowienia fundacji
Ustawa wskazuje dwie drogi ustanowienia fundacji rodzinnej. Pierwsza to akt założycielski sporządzony za życia fundatora. Druga to testament, w którym fundator zawiera odpowiednie rozrządzenie. Wybór między tymi drogami ma istotne konsekwencje praktyczne.
Akt założycielski sporządzony za życia pozwala fundatorowi działać aktywnie, monitorować funkcjonowanie fundacji i, w razie potrzeby, dokonywać korekt. Testament jako droga ustanowienia fundacji rodzinnej powoduje, że fundacja powstaje dopiero po śmierci fundatora i na bazie jego rozrządzenia. W praktyce zespołu PLA.partners akt założycielski jest zdecydowanie częściej wybieraną drogą, ponieważ daje większą kontrolę nad procesem i lepiej sprawdza się w projektach sukcesyjnych.
Wielu fundatorów w jednej fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna może mieć więcej niż jednego fundatora. To istotna możliwość, ponieważ pozwala wspólnie ustanawiać fundację małżonkom, partnerom biznesowym lub innym osobom mającym wspólny cel sukcesyjny. Każdy z fundatorów wnosi swoje mienie i ma wpływ na statut fundacji.
W projektach prowadzonych przez PLA.partners fundacje wielofundatorskie wymagają szczególnej staranności statutowej. W statucie należy uregulować podział kompetencji, zasady postępowania w przypadku ustępowania jednego z fundatorów oraz mechanizm rozstrzygania różnic zdań. Statut wielofundatorskiej fundacji rodzinnej jest dokumentem trudniejszym do przygotowania niż statut fundacji jednofundatorskiej.
Ograniczenie testamentu, jeden fundator i jedno rozrządzenie
Fundacja rodzinna ustanowiona w testamencie może mieć tylko jednego fundatora. To proste, ale praktyczne ograniczenie. Małżonkowie, którzy chcą wspólnie ustanowić fundację rodzinną, nie mogą tego zrobić w drodze testamentów wzajemnych. Wspólne ustanowienie fundacji jest możliwe wyłącznie przez akt założycielski sporządzony za życia obojga.
To kierunkuje praktykę. W projektach rodzinnych, w których wspólny majątek małżonków ma trafić do jednej fundacji, wybiera się akt założycielski, a nie wariant testamentowy. Eksperci PLA.partners pomagają zaplanować to wraz z polityką wnoszenia majątku oraz zaprojektowaniem polityki świadczeń.
Skutki prawne i biznesowe dla klienta
Z perspektywy klienta prywatnego dobór fundatora oznacza:
- konieczność spełnienia warunku pełnej zdolności do czynności prawnych,
- decyzję między aktem założycielskim a testamentem jako drogą ustanowienia,
- możliwość wspólnego ustanowienia fundacji przez kilku fundatorów wyłącznie poza testamentem,
- statutowe rozstrzygnięcie kompetencji każdego z fundatorów,
- konsekwencje podatkowe związane z liczbą fundatorów i strukturą wniesionego mienia,
- powiązanie roli fundatora z polityką świadczeń i kręgiem beneficjentów.
Plan działania, jak ustalić rolę fundatora
W praktyce zespołu PLA.partners dobór fundatora wpisuje się w plan działania:
- diagnoza celu fundacji rodzinnej i sytuacji majątkowej klienta,
- ustalenie liczby fundatorów oraz wnoszonego przez każdego z nich mienia,
- wybór drogi ustanowienia, akt założycielski albo testament,
- projekt statutu, uwzględniający strukturę fundatorów i kompetencje organów,
- analiza skutków podatkowych wniesienia majątku do fundacji,
- harmonogram wdrożenia obejmujący wniesienie funduszu założycielskiego.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
