Dla właściciela firmy prywatnej pytanie o różnicę pomiędzy fundacją rodzinną a spółką z o.o. często wraca w kluczowych momentach życia biznesu, tj. przy wtedy gdy wracają myśli o ochronie majątku, ale przede wszystkim przy planowaniu sukcesji, przy reorganizacji własnościowej, przy planowaniu inwestycji długoterminowych. Kancelaria PLA.partners porównuje te dwie konstrukcje prawne na tle konkretnego majątku klienta, aby decyzja była osadzona w rzeczywistości właścicielskiej konkretnej rodziny, a nie tylko w teorii.
Spółka z o.o. i fundacja rodzinna, dwie różne logiki działania
Spółka z o.o. działa po to, by prowadzić aktywny biznes i generować zysk dla wspólników. Fundacja rodzinna działa po to, by gromadzić mienie, zarządzać nim w interesie beneficjentów i spełniać na ich rzecz świadczenia. Już tylko ta różnica celu i logiki działania powinna być punktem odniesienia w każdej rozmowie o wyborze konstrukcji.
Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, podkreśla, że dyskusja o tym czy fundacja rodzinna jest lepsza od spółki z o.o. lub odwrotnie oznacza najczęściej zdecydowane niezrozumienie natury fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna nie służy do aktywnego prowadzenia biznesu, a role spółki i fundacji rodzinnej w planowaniu zmian w strukturze biznesu i majątku rodzinnego powinny zostać oddzielone.
Aktywny biznes w spółce z o.o. a chronione mienie w fundacji rodzinnej
Spółka z o.o. jest bardzo często wybieraną formą prawną do prowadzenia działalności gospodarczej, która może być realizowana w pełnym zakresie dopuszczalnym dla przedsiębiorców, bez ograniczeń charakterystycznych dla fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, ale tylko w obszarach wskazanych jako tzw. dozwolona działalność, takich jak najem, przystępowanie do spółek handlowych, obrót papierami wartościowymi, udzielanie pożyczek na ściśle określonych warunkach oraz inne wybrane obszary.
W praktyce zespołu PLA.partners właściciel firmy prywatnej najczęściej kontynuuje działalność operacyjną w spółce z o.o., a fundacja rodzinna zaczyna pełnić rolę właściciela udziałów w tej spółce, gromadząc majątek, zarządzając nim i realizując politykę świadczeń wobec beneficjentów.
Struktura właścicielska, czyli czyje to wszystko jest?
W spółce z o.o. wspólnicy są właścicielami udziałów i tym samym właścicielami w sensie korporacyjnym. W fundacji rodzinnej nie ma postaci właściciela. Majątek wniesiony do fundacji staje się jej własnością. Fundator nie jest właścicielem fundacji, beneficjenci również nie. Z punktu widzenia konfliktu rodzinnego, postępowania rozwodowego lub egzekucji majątkowej ta cecha ma kluczowe znaczenie ochronne.
Fundator zachowuje wpływ na fundację poprzez statut oraz organy fundacji, ale nie poprzez prawa właścicielskie. To różnica jakościowa, która istotnie wpływa na ekspozycję majątku na ryzyka osobiste fundatora i jego rodziny.
Opodatkowanie, jaką stawkę zapłaci fundacja, a jaką spółka?
Spółka z o.o. opodatkowana jest podatkiem dochodowym od osób prawnych w stawce 19% lub 9% dla małych podatników. Wypłaty zysku na rzecz wspólników są opodatkowane dodatkowo. Fundacja rodzinna co do zasady jest zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dozwolonej działalności gospodarczej. Wypłaty świadczeń dla beneficjentów standardowo podlegają stawce 15% w podatku dochodowym od osób fizycznych, a w wariantach rodzinnych może obowiązywać stawka 15%, 10% lub zwolnienie.
Z perspektywy właściciela firmy oznacza to, że fundacja rodzinna pozwala akumulować i reinwestować zysk biznesu w sposób bardziej efektywny podatkowo, a opodatkowanie pojawia się dopiero przy wypłatach na rzecz członków rodziny.
Sukcesja, dziedziczenie udziałów a fundacja rodzinna
W spółce z o.o. udziały podlegają klasycznym mechanizmom dziedziczenia, czyli przechodzą na spadkobierców według zasad prawa spadkowego. Może to skutkować rozdrobnieniem własności, sporem między spadkobiercami i utratą spójności firmy.
W fundacji rodzinnej nie ma udziałów, które należałoby dziedziczyć. Aktywa pozostają własnością fundacji, a polityka świadczeń określa, w jaki sposób majątek wspiera kolejne pokolenia. Z perspektywy planowania sukcesji to istotna przewaga fundacji rodzinnej w sytuacjach, w których ryzyko sporu spadkowego jest realne.
Hybryda jako odpowiedź dla właściciela firmy
W praktyce klienta prywatnego najczęściej wybierany jest model hybrydowy. Spółka z o.o. prowadzi aktywny biznes, a fundacja rodzinna jest jej wspólnikiem, czyli właścicielem udziałów. Taki układ pozwala wykorzystać zalety obu konstrukcji, sprawność operacyjną spółki oraz długoterminową ochronę i efektywność podatkową fundacji.
Eksperci PLA.partners projektują takie modele indywidualnie, biorąc pod uwagę realny model biznesowy klienta, jego cele sukcesyjne i podatkowe oraz strukturę rodziny biznesowej.
Skutki prawne i biznesowe dla klienta
Z perspektywy decyzyjnej w firmie prywatnej wybór między fundacją rodzinną, spółką z o.o. i modelem hybrydowym oznacza:
- różny poziom ochrony majątku przed ryzykiem gospodarczym i osobistym,
- różny zakres dozwolonej działalności gospodarczej,
- różny model opodatkowania zysków i wypłat,
- różny mechanizm sukcesji i przekazywania kontroli,
- różną logikę podejmowania decyzji właścicielskich,
- różny poziom obowiązków sprawozdawczych i korporacyjnych.
Plan działania, jak wybrać optymalną konstrukcję
W praktyce zespołu PLA.partners wybór konstrukcji rozpisuje się w sekwencję:
- ustalenie celów właściciela, ochrona majątku, prowadzenie biznesu lub jedno i drugie,
- inwentaryzacja istniejących struktur i majątku,
- analiza ryzyk gospodarczych, sukcesyjnych i rodzinnych,
- projekt konstrukcji docelowej, samodzielnej spółki, samodzielnej fundacji albo modelu hybrydowego,
- ocena podatkowa wybranego rozwiązania,
- harmonogram wdrożenia oraz wnoszenia majątku,
- model obsługi bieżącej i raportowej.
Wybór nie jest decyzją na lata, lecz na pokolenia, dlatego warto oprzeć go na rzetelnej analizie indywidualnej, a nie na ogólnych porównaniach.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
